Mały Marrakesz
Do przyjazdu zachęciły nas opinie internautów. Podążając z Warzatzatu w kierunku Essauiry zrobiliśmy więc przystanek w jednym z najstarszych miast Maroka.
Tarudant, potocznie nazywany „Małym Marrakeszem”, jest popularnym miejscem wypadowym z Agadiru na zakupy. Turystów nadmorskiego kurortu kusi niewielka odległość i niższe niż w Marrakeszu ceny produktów, w tym zapewnienia o łatwości negocjacji.
Widziane wcześniej na fotografiach imponujące fortyfikacje z reprezentacyjnymi bramami, stanowiące ogrodzenie medyny, wywarły na nas pozytywne wrażenie. Tym razem zdecydowaliśmy się na pobyt w riadzie – tradycyjnym domu marokańskim, z wewnętrznym dziedzińcem i basenem, wokół którego na trzech kondygnacjach rozlokowano pokoje, a na dachu dwupoziomowy taras. Atutem tego miejsca była widziana na mapie w pobliżu riadu plama zieleni, którą uznaliśmy za dogodne sąsiedztwo do spacerów z Felkiem. I można powiedzieć, że poza bardzo przyzwoitym miejscem na nocleg, przemiłą obsługą hotelową oraz niezaprzeczalnie piękną letnią pogodą, wszystkie pozytywne emocje się wyczerpały.
Przekroczenie bram medyny to przejście na drugą stronę lustra. Nagle znaleźliśmy się w świecie niezliczonej ilości pędzących na oślep motorów, rowerów, samochodów, ba, nawet dorożek, oraz tłumu pieszych pierzchających we wszystkich kierunkach przed pojazdami, których prowadzący za nic mają sobie zasady ruchu czy zwykłą ostrożność. Jeżeli do tego dołożyć wszechobecny zgiełk, sterty niedbale wystawionych towarów przed witrynami sklepów i warsztatów oraz walające się wszędzie sterty śmieci i gruzu, mnogość mrugających z wnętrz lokali świateł i mrocznego oświetlenia ulic, to obraz byłby prawie kompletny. Prawie, gdyż wśród tej całej gmatwaniny ruchu ludzi i pojazdów, chaotycznie pulsującej gry świateł i dźwięków należy dodać pozostałych mieszkańców medyny – bezpańskie koty i psy w rozmiarach XXL, pojawiające się nieoczekiwanie zewsząd.
Nasz pierwszy spacer z Felkiem okazał się prawdziwą walką o przetrwanie. Plama zieleni, z którą wiązaliśmy nadzieje na zaspokojenie potrzeb psa, okazała się zamkniętym za murami cmentarzem, do tego zupełnie pozbawionym żywej roślinności, może poza kilkoma walczącymi o przetrwanie palmami. Zmuszeni zostaliśmy wyjść poza bramy medyny, bo jak wiadomo, skwery czy parki tu nie występują. Od bramy dzielił nas dystans około 20 minut, który pokonaliśmy w stylu akrobatyczno-rozpaczliwym, robiąc uniki przed pędzącymi pojazdami i przewalającymi się tłumami, slalomem omijając stragany i stojące we wszystkich możliwych kombinacjach samochody, rowery, motory. Feluś jest małym psem o bardzo sympatycznej fizjonomii, co wkrótce okazało się dodatkowym problemem. Wszystkie dzieciaki, a jest ich na tarudanckiej medynie bez liku, chciały z nim nawiązać bliższy kontakt. Czy to pogłaskać, czy chociażby wywołać jakiekolwiek zainteresowanie. Jeśli nie udało się go dotknąć ręką, to może chociaż szturchnąć nogą? Przerażenie nasze i Felka osiągnęło apogeum, gdy podczas próby wypróżnienia się psa w jedynym możliwie dostępnym zaułku, jakiś chłopiec, wbrew naszym protestom, postanowił wymienić czworonoga oferując w zamian gołębia! To nie wszystko, nasze dotychczas skuteczne metody odstraszania zainteresowanych Felkiem bezpańskich psów, polegające na pokazaniu uniesionego kija (a z braku kija monopadu od aparatu fotograficznego Kuby), zawiodły. Psy w Tarudancie kijem nie są karcone, lecz kamieniem lub kopniakiem, którymi chętnie i z niemałą frajdą obdzielają natręta usłużni przechodnie. Każdorazowo w takich przypadkach czuliśmy się niemal jak współuczestnicy przestępstwa.
Feluś jakoś przetrwał trudy przedzierania się przez medynę, choć nie bez psychicznej traumy, którą będziemy leczyć w Essauirze, gdzie planujemy dłuższy pobyt w przyzwoitych miejskich warunkach blisko plaży i zielonego bulwaru.
Przykre doświadczenia z wyprowadzania na spacer psa nie zniechęciły nas do przyjrzenia się medynie i jej handlowemu potencjałowi. Zgodnie z pozyskanymi pozytywnymi informacjami postanowiliśmy w Tarudancie kompleksowo zrealizować nasze zapotrzebowanie na pamiątki dla bliskich i znajomych, które zwyczajowo przywozimy z podróży. Miasto posiada dwa suki – arabski i berberski oraz wiele warsztatów rzemieślniczych działających w zrzeszeniach, tzw. kooperatywach. Mieszczą się one głównie w mniej odwiedzanych przez turystów zakamarkach medyny, ale zaopatrują większe reprezentacyjne sklepy. Chcąc dotrzeć do suku arabskiego w centrum, wbrew woli i dotychczasowemu doświadczeniu negocjacyjnemu staliśmy się ofiarami łapanki, jaką urządzają lokali naganiacze oferujący najlepszy towar. Jeśli naganiacz pokaże ci towar, który nie odpowiada twoim oczekiwaniom, natychmiast chce zaprowadzić cię do kuzyna, który akurat dysponuje tym, czego potrzebujesz. W swojej podróży po Maroku odwiedziliśmy wiele targowisk, jednak w Tarudancie psychologia łowienia klienta poprzez umiejętne poprowadzenie rozmowy oraz wyłuskanie od niego o wiele za dużych pieniędzy za tandetny produkt jest tu doprowadzona do perfekcji. Jak zauważyliśmy, ostatnio powszechnie stosowanym argumentem sprzedażowym jest wskazanie, że posiadasz niewątpliwy atut polegający na tym, że nie jesteś Amerykaninem. W przeciwnym wypadku cena byłaby o wiele, wiele wyższa. Odnieśliśmy wrażenie, że sztuka prawdziwych negocjacji, często przy szklaneczce herbaty i uśmiechach oraz przypieczętowanie uzgodnionej ceny uściskiem dłoni, zostały tu wyparte poprzez zwykłą chciwość. W rezultacie, po kilku zniechęcających podejściach zrezygnowaliśmy z zakupów w Tarudancie. Suku berberskiego mieszczącego się na obrzeżach medyny w kompleksie blaszanych pawilonów przykrytych wspólnym dachem i przypominających nasze bazary z lat 90-ych, gdzie głównie na zakupy trafiają turyści przywożeni autokarami z Agadiru, zwyczajnie odechciało się nam penetrować.
Tarudant szczyci się swoim wielowiekowym istnieniem i przywiązaniem do tradycji. Szkoda, że w ślad za tym nie idzie dbałość o miasto i jego substancję. Być może rozumienie pojęcia „tradycja” ogranicza się do pielęgnowania wartości duchowych, jest tu bowiem aż 68 meczetów, wyrzucając poza margines zainteresowań dbałość o wartości materialne takie jak kondycja obiektów, mebli, sprzętów czy porządek wokół domu? Nawet park miejski z reprezentacyjną fontanną na zamknięciu osi wyznaczonej bramą kasby, choć zaprojektowany z rozmachem nie funkcjonuje tak, jak w innych miastach. Odnotowaliśmy brak spacerowiczów a fontanna po prostu nie tryskała wodą, która przy 33-stopniowym upale dawałaby choć trochę orzeźwienia i ochłody.
Odwiedziliśmy Tarudant zaciekawieni miastem. Pomimo, że nieustająco jesteśmy zafascynowani ogromną różnorodnością i atrakcyjnością Maroka, w to miejsce po raz kolejny się nie wybierzemy.