Malarze z Essauiry
Essauira uchodzi za stolicę muzyki Gnawa i przyciąga artystów wizualnych. Mnóstwo tu galerii sztuki naiwnej i poważnej, prezentacji plastycznych, jest też słynny festiwal transu. Dźwięki łączą się z przedstawieniami i mitami kultury tworząc specyficzną mieszaninę sztuki afrykańskiej, sufickiej i marokańskiej. Z tym wszystkim możemy spotkać się na głównych ulicach medyny.
„Sztuka Essaouiry” – jak piszą krytycy – to unikalne zjawisko na mapie Maroka, charakteryzujące się niezwykłą ekspresją, intensywnymi kolorami oraz nurtem twórczości naiwnej. Prowincjonalne, nadmorskie miasto od dekad przyciągało malarzy, muzyków i pisarzy, co zaowocowało narodzinami tzw. „Szkoły z Essaouiry”.
W niedzielę, w okolicach marketu Aswak Assalam, na tak zwnym „Jutija” odkryliśmy miejsce surrealistyczne. Pomiędzy wysypiskiem śmieci, a zwałami używanych mebli, artyści stworzyli własne pracownie – z drewna, sklejki, pustaków i kamieni.
Jeden z nich pokazał nam spory artykuł z „Le Monde” o swojej twórczości. Inny bardzo udane prace, wskazujące na dużą znajomość technik malarskich.
Ta sztuka jest pełna figuratywnych postaci, fantastycznych stworzeń, ryb, ptaków i tajemniczych symboli. Tworzą ją często artyści-samoucy (np. rybacy czy pasterze), którzy pod wpływem transowej muzyki Gnaoua przenoszą swoje wizje na płótno lub drewno. Prace te cechują się bogatym pigmentem – od wszechobecnego błękitu (Essaouira blue) po jaskrawe czerwienie i żółcie.
Oczywiście oprócz targu artystów, który odbywa się w niedziele, są w Essaouirze i okolicach miejsca równie niezwykłe, jak ogród botaniczny powiązany z galerią znanego malarza francuskiego.
W pobliżu miasta, w małej berberyjskiej wiosce Ghazoua żyje i tworzy Michel Vu (urodzony w Paryżu w 1941 roku) artysta malarz i rzeźbiarz. Przyjechał do Maroka po wielkiej stracie osobistej w 1974 roku i już tu pozostał. Założył ogromny ogród, gdzie pośród różnych gatunków kaktusów wiszą repliki jego obrazów, pokazuje wielką prywatną galerię, no i oczywiście pracownię. Opowiadał nam o przyjaciołach ojca (ceniony malarz Wietnamczyk: Vu Cao Dam) – Picassie, Prevercie… opowiada o duchowości Maroka i swoich doświadczeniach spirytualistycznych.
W Essauirze mieszka także wybitny malarz marokański Abdellah Oulamine. przedstawiciel nurtu pointylizmu oraz były więzień polityczny. Przez krytyków bywa nazywany „malarzem piasku”. Na początku lat 80. XX wieku współtworzył tu nieformalną grupę artystyczno-intelektualną „Grupa Kawki” (wraz z m.in. Saïdem Hajjim). Formacja ta, wspierana m.in. przez francuskiego socjologa Georges’a Lapassade’a, miała ogromny wpływ na narodziny lokalnego ruchu kulturalnego powiązanego ze sztuką naiwną i hippisowską. Oulamine tworzy charakterystyczne, głębokie i wielowymiarowe dzieła, wykorzystując technikę nakładania na płótno drobnych punktów i plam barwnych. W swoich pracach odwołuje się do pamięci kulturowej, duchowości oraz motywów tradycyjnych dywanów i biżuterii berberyjskiej.
Essauira zaprasza fotografów, malarzy, filmowców i wszystkich ludzi poszukujących prawdy, zwłaszcza poetów i pisarzy, aby dołożyli własną cegiełkę do kolorowego gmachu twórczości artystycznej.